Kum 2012 Malaysia phanmi Sakta Unau Hna Hniang an i hrawm lio

Sakta Unau hawidawt cheukhat hmanthlak

Sakta nih kan izohtla te ding hna

Sakta Khuathar (Bual Fiang) Kan Fale.

Malaysia

Malaysia Sakta Unau hna nih ei le diin pah in chi-chek.

Wrestling with God ( Pathian he Ipaih )

Biahmaithi

Paih cu Laimi nih nunphung pakhat ah kan i ngeih ve mi a si. Laimi lawng si lo, miphun dang zong nih an rak ngeih ve. Paih puai achuak balmi nan um maw? Paih bual a co bal tah nan um maw? Yangon thopuai lioah paih ka chuak bal ve. Round khat cu ka tei ve nain round hnihnak tu kha cu ka ttih tuk sunghcia khin kaa pai cang. Zeicatiah a cawngbakmi le a tthawngthawng an rak si.  Kaa paih dihcun ka kut hi thathi in ka samh kho ti lo, ka tha a ka sumh. Paih a rak har ning aa pai bal nihcun nan theih lai. Ke tha, tai tha, ban tha a dih khawh ning. Jacob hi kan mah bantuk misawhsawh te a lo nain mi mak taktak a si. Tam lakte a rak i paih. 

Minung a paih :Nau faphir hrin tikah minute zeimawzat cu an i hlat tawn. Hrin an si ahkhan Jacob nih Esau kedil aa tlaih ti a si. Jacob le Esau cu an nu pawchung in an chuah  tiang an i pai. Jacob cu a chuahpi a unau he zong aa pai, apa cia lila zong he aa paih, ramdang mi a pu Labaan zong a paih. A tei dih cang hna. Cucaah champion cuh dingin Pathian nih a chuah hnawh.

AThawngbik Pathian a paih: A nupi, a fa le, a sal le, a satil he thluachuah mi Canaan ram lei a kir. Retheih thabat cang hnu ah Pathian nih a chuak hnawh i final champion aa cuh cang lai. Esau ralkap 400 nih an rak don ti a theih tikah a ttih tuk cang. Anupi le a sal a satil vialte Jabbok tiva ral ah a kalter hna. Amah lawng in khattalei tiva ral ah a taang. Esau ton lai a tih tuk caah thla acam zong si men lai. Zeitindah ka ton lai tiah planning a suai zong si men lai. Lileng thinphang in a mah lawngte a um. Cu lio ahcun Pathian nih a chuah hnawh. Vawlei thil he thenkhaawh lo in kan buai tuk tawn caah Pathian he kan i tong kho tawn lo ti hi ahmaanmi a si.

Heh cheh tiah mipa le Jacob cu an i pai. Paihpuai pakhat ahhin nazi 2,3 hrawng a rau ko lai. Jacob cu zankhuadei aa pai. Khua deideng cang i, Mipa nih, ka tei ti lo ti a theih tikah Jacob a khelruh a pheh diam. Khelruh cu kan pum a cung le tang a laifang asi. Kan dirnak hrampi asi. Mipa nih Jacob khelruh, a hram a phelh a thluk, a hrawh khi a si. Nain Jacob cu mipa cung lila hngat in a tlu. Jacob a tluk dan hi ka uar tuk. Minung nih kutke tlin kan duh, dam kan duh. Asinain, Jacob cu a khel a tha ti lo. Philh awk tha lo in a nun chung alamkal a bei cang lai. Pathian he aa pai mi hna nun ahcun Pathian hmelchunnak a um theu tawn. Kan nun chung philh awk tha lomi hmelchunnak zong a um kho. Vawlei mit hmuh ahcun aa dawh lo ngai ngai, thangchiah le soisel kan tong. Mitling lo le mihrut zongah an kan hmuh ko lai. Asinain Bawipa hmelchunnak cu kan i thim deuh ding a si ko. Minung nih chambaunak in a kan hmuh zongah Bawipa mithmuh abiapi deuh.


Mipa nih “ka thlah, khua a dei dengcang” a ti nain, “Thluachuah na ka pek lo ahcun kan thlah bal lai lo” a ti. Thluachuah ngeitupa ka paih ti aa theih, Hallelujah. Mipa nih na min hodah si? Jacob tiah a leh. Jacob na si ti lai lo, Israel ti na si cang lai ati. Hi Bible ningcun Israel timi cu “Pathian he aa paimi”  tinak a si. Cun thluachuah mipa tinak zong a si. Jacob nih “na min ka chim” tiah a hal ve. Nain mipa nih a chim duh lo. Pathian hi a min fiang lakin a chim duh ballo. Moses nih a hal zongah khan “keimah cu keimah ka si ko” a ti. Pathian nih a min a chim duh lo nain, thluachuah a pek. Thluachuah ngeitupa ka si tinak a si. Pathian he i paih, Pathian hmuh hi thihnak a si. Jacob nih Pathian ka paih ti fiangte in aa theih nain athlah hlei lo (v-30). Cucaah hmaitonh in Pathian ka hmuh nain ka nung rih a ti i, cu hmun cu Bethel a sak. Thih ding a si nain a thi lo, nunnak thar, thluachuah thar tu ahmuh. Pathian kha zuam cawh len ti loin amah ahkhan a bah tuin i bah cang u sih. Jesuh ah nai bah a si ahcun minthar, sining thar, ruahchannak thar an pek lai. Jesuh I bek chih cu Fahnak le ningzahnak zong an pek kho men. Asinain na sining an thlen hrimhrim lai.

Voikhat cu Lamkal a thiamka Korea ngakchiapa he kan i paih. Duh chung in, hnu le hmai, chuk le cho ka hnuh khawh ko. Asinain, a dermi ka lawhter, cun a tha a chuah tuk lio ah kaa tluk ter i …Ee.. ka tei a ti a va tli i a u a va chimh. A hmai hngal le aa lawmhning amak. Kei zong nihcun, a ka tei taktak loh, kaa titer bia si ka ti nem maam lo. Asung bantuk in ka um ve ko.

Biakomh: Dawtmi u le nau hna, Jacob nih a u Esau, a pa Isak, a pu Labaan a paih a tei dih hna. Vancung mi sawhsawh a si lo, zeizong vialte sertu a thawngmi Pathian zong a tei. Ruat hman! minung nih Pathian cu paih khawh le tei khawh a si taktak maw? “Pathian nih aa sunghter ahcun tei khawh a si ko.” Jesuh kha Rome ralkap pawl nih vailam cungah an thah. Zeitindah Pathian cu ralkap pawl nih an thah khawh? Angai ngai ahcun Ralkap pawl nih Pathian an teiding a si tung lo. Akan dawt caah pei a sinak thumh in Jesuh nih kan caah aa pekchanh biatu pei a si ko cu. Pathian hmuh cu thihnak a rak si nain, amah Pathian tu kha kan hmuhkhawh dingin le kan caah vailam cungah a thi. Cu khrih thihnak a hmu fiangtu caahcun thihnak si lo in Zungzal Nunaktu a si.

Rev.TanCeuThang

Hmanthlak

Kan Semnak Din Zung Sakta Khua

 


Sakta dawtu Pu Ram Hmung nih a kan phan piak mi, "Kan Semnak Din Zung
Sakta Khua" cu a tha hrin hrang. Hi hla nihhin khua za ramkip phan Sakta
hrinsor vialte kan i pehthlaih nak fehter chin ko seh!

Sakta Khrihfa Mi Hmasa Hna

Laimi khrihfa thawhkehnak ttial duh ah cun missionaries cawlcanghnak cu hrelh awk a ttha lo mi a si. Rev. Arthur Carson nih 1901 ah Mission siang inn cu Hakha khua ah a rak derh. Siangngakchia lak ah khrihfa mi hmasa bik cu Shia Khaw a rak si, 1906 ah Rev.Arthur nih tipil a rak pek.  

1914 ah Shia Khaw cu Sakta mission siang inn ah ca chimh tu a rak si. Cu lio mission siang inn cu Pu Hrang Chin nih leikuang a tuahnak khuathar  ti mi hmun ah khin a si. Senthang peng khua lak ah mission siang inn a hmu hmasa bik mi khua cu Sakta kan si. Mission siang inn cawlcanghnak cu Pathian nih thluachuah a pek, 1914/1916 khrihfa a lut mi hna cu; (1)Za Ling (2) Thang Tu (3) Mang Bik (4) Ral Mang (5) Mang Sum  (6) Thawng Luai (7) Chia Bil  (8) Tial Hmung  hna an si. Za Ling hi khrihfa alut hmasa bik mi a si. Hi hna minung pariat hi Senthang peng ah khrihfa mi hmasa an rak si.


Hlan lio cu khrihfa chan a si lo caah mission siang inn ah an fa le siang inn kaiter a duh lo mi nupa an um, a ruang cu khrihfa si lai kha an duh lo caah a si. Pu Thang Tu tuanbia tawi; Khrihfa a si ruang ah hringtu a nu le pa nih hlawt a tong. Sakta khua ah mission siang inn a um lio hrawng i khrihfa a rak si mi hna cu chungkhar rualchan sahlawh hna he i hmuh thiam loin huat a tong mi an um. A si nain an zumh mi Pathian cu fek tein an i tleih, an mah le ti khawh tawk cio in Pathian rian an rak ttuan cio hna.  Rev. Za Ling tu cu 1928 ah Bible siang inn Hakha khua ah a rak kai i, a dih in Senthang peng tiang ah Pathian rian ttuan tu mi hmasa a rak si.

Sakta mission siang inn cu 1917 ral thawh ruang ah 1918 hnu ah cun pehzulh a si ti lo. A si nain a cunglei kan langhter mi khrihfa mi hmasa minung pariat hna nih an mah le ti khawhnak ah Pathian rian an ttuan cio. An rian ttuannak theipar thawng in a tu ah cun a phung in khrihfa kan rak si cio dih cang. 

 By: Pa Ram Tin Sang
Ref :Trials and Triumphs of The Chin Pioneers," (Yangon: MBC press, 2009